Нашыя ідэнтычнасці – Паланэз

Тодар Кашкурэвіч, які не патрабуе прадстаўлення, хто хоча можа пашукаць у сеціве, піша на сваім фэйсбуку ў чым сутнасць нашай ідэнтычнасці. Сёння дзень удаўся. Быў на сядзібе Алеся Лася. Вельмі змястоўныя гутаркі і… Неспадзянка – Аляксандр зайграў на старажытным фартэп’яна паланэы свайго аўтарства: паланэз фа дыез, вельмі душэўны, настальгічны; паланэз “развітанне з Радзімай” ягонага аўтарства […]

Read More…

Новае Поле – так паміралі Літвіны

Пушчанскі Пан апавядае аб гісторыі Новага Поля – мясцовасьці і маёнтку з Ракаўскага графства. Даўнейшая гісторыя пасялення мала вядомая. Толькі ў 17 ст. Новае Поле ўзгадваецца як частка Ракаўскага графства Сангушкаў, ад якіх у другой палове 18 ст. пераходзіць да князя Міхала Агінскага. У 1794 годзе ён прадае гэтыя землі Юзэфу Сяляве. Сын апошняга – […]

Read More…

У верасьні 1939 году перапыніліся рэшткі традыцыі ВКЛ

Зьміцер Вайцэховіч, колішні кіраўнік Згуртаваньня Беларускіх Студэнтаў, на пачатку 90-х год ХХ ст., цяпер гаспадар з пад Ракава, апісвае сваё разуменьне таго, што адбылося ў верасьні 1939 г. у заходняй частцы Краю. Не мяняю сваёй думцы даўно і мае знаёмыя яе ведаюць. Але паўтаруся. 17 верасня канчаткова перапынілася старая традыцыя і лад жыцця, якія вызначалі […]

Read More…

Што прынесла “савецкая ўласьць” для нас у верасьні 1939 году?

Кастусь Шыталь піша пра супраціў савецкай арміі на яго малой радзіме ў верасьні 1939 году. Павел Палчыньскі, камандзір стражніцы Каменны Воз (30 км ад Глыбокага). На досвітку 17 верасня 1939 года ён загінуў у няроўным баі з савецкімі нападнікамі, застаўшыся адзін на стражніцы, каб прыкрыць адступленне сваіх жаўнераў. Дзясяткі, калі не сотні людзей загінулі ў […]

Read More…

“Пан був золотый чоловік” – актывісты БНФ у Пінску абмяркоўваюць, як адзначыць 150-годдзе Рамана Скірмунта

На Піншчыне краязнаўцы і прадстаўнікі грамадскасці выказваюцца за годнае ўшанаванне памяці прэм’ер-міністра БНР, буйнога палітычнага і прамысловага дзеяча Рамана Скірмунта, 150-годдзе якога адзначаецца сёлета. На думку пінскага актывіста Партыі БНФ  Алеся Рамановіча, варта абвяшчаць грамадскую кампанію, каб кансалідаваць высілкі: – Патрэбна ініцыятыву праяўляць. І каб гэта была ініцыятыва не аднаго, пяці чалавек, але каб усё […]

Read More…

Кастусь Шыталь: І Тарашкевіч, і Танк, былі ў першую чаргу беларускімі патрыётамі і заслугоўваюць на тое, каб ім ставілі помнікі і каб у іх гонар называлі вуліцы. Аднак няправільна казаць, што польская дзяржава пераследвала іх за камуністычную дзейнасць беспадстаўна ці несправядліва

Дыскусія пра ІІ Рэч Паспалітую і беларусаў у ёй выйшла па-за межы маёй старонкі, таму давядзецца паўтарыць некаторыя прынцыповыя моманты. Мая ацэнка ІІ РП грунтуецца на той сістэме каштоўнасцяў, якой я трымаюся. Па маім глыбокім перакананні, права чалавека на жыццё, права на прыватную ўласнасць, права вызнаваць рэлігію – каштоўнасці больш высокага парадку, чым права на […]

Read More…

Як гэта было? Ці БНФ пачатку 90-х ХХ ст. “змагаўся толькі за мову”? Адказ Сяргея Навумчыка на выпады Міколы Статкевіча

ПРА АЦЭНКУ МІКАЛАЕМ СТАТКЕВІЧАМ ПАДЗЕЯЎ ПАЧАТКУ 90-х піша на фэйсбуку Сяргей Навумчык, журналіст і дэпутат апазіцыі БНФ у Вярхоўным Савеце ХІІ скліканьня БССР. Папрасілі пракамэнтаваць словы Міколы Статкевіча пра дзеяньні БНФ пачатку 90-х і спрэчку вакол сьвяткаваньня 100-годзьддзя БНР. Апошняе камэнтаваць ня буду, бо прынцыпова не камэнтую палітычную дзейнасьць цяперашняй апазыцыі, але пра пачатак 90-х […]

Read More…

У чым прычыны няўдачы БНР? – даклад намесніка старшыні Партыі БНФ А.Стральцова-Карвацкага на канферэнцыі ў Нацыянальнай акадэміі навук

Наш матэрыял называецца “У чым прычыны няўдачы БНР?”, але назва дакладу на Міжнароднай навуковай канферэнцыі “Беларуская Народная Рэспубліка ў гісторыі беларускай нацыянальнай дзяржаўнасці” (15.03.2018) гучала трохі інакш:  “Складанасці ў вырашэнні “беларускага пытання” у часе Вялікай Вайны ў міжнародным і сацыяльным аспектах”, што не змяняе сутнасці. Перадумовы ўзнікнення “беларускага пытання” у апошняй чвэрці ХІХ – пачатку […]

Read More…

Да 100-годдзя БНР: Падзеі на Магілеўшчыне ў лёсе ксяндза Яўгена Святаполк-Мірскага

Працягваем серыю матэрыялаў, прысвечаных 100-годздзю абвяшчэння Беларускай Народнай Рэспублікі. Цяпер гутарка аб тым, як выглядалі рэаліі бальшавіцкага перавароту на Магілеўшчыне. Піша Наталля Прачакова, нувуковы супрацоўнік музея гісторыі Магілёва. З пачаткам Вялікай вайны (1914-1918) ў Магілёў пачалі прыбываць бежанцы, паасобна і цэлымі навучальнымі ўстановамі. Ксёндз Святаполк-Мірскі тады быў абраны старшынёй Таварыства апекі аб асобах часова пацярпелых […]

Read More…

Праўда пра 8 сакавіка – няма “добрых” камуністычных сьвятаў

Беларускія, рускія і іншыя рускамоўныя масы сьвяткуюць так званы “Жэнскі дзень”. Традыцыя была ўсталявана ў Савецкай Расеі ў 1921 годзе рашэньнем ІІ-й Камуністычнай жаночай канфэрэнцыі. Падставай служылі розныя падзеі і вэрсіі: ад мітынгу новаёрскай Сацыял-дэмакратычнай жаночай арганізацыі ў 1908 г. да  пэтраградзкай дэманстрацыі 1917 г. і ўдзеле жанчын у ёй. Некаторыя зьвязваюць традыцыю “8 сакавіка” […]

Read More…

Дасканалы Антыкамуніст, Бацька, Літвін, Беларус, Паляк – да 135-й гадавіны народзінаў гэнэрала Станіслава Булака-Балаховіча

Гэнэрала Станіслава Булака-Балаховіча хапіла б на некалькі лёсаў. Варта толькі пералічыць: Вялікая Вайна, Грамадзянская ў Расеі, арміі Эстоніі, Латвіі, Літвы, Польшчы і Беларускай Народнай Рэспублікі, Грамадзянская вайна ў Гішпаніі на баку Франка, Другая Сусьветная – верасьнёўская кампанія ў Польшчы, канспірацыя. Гэаграфія дзейнасьці і побыту: ад Пірынэяў да Пецярбурга і Палесься. Бальшавікі ніколі не прабачылі яму […]

Read More…

Што святкуем 23 лютага?

Сёння 23 лютага, які с прадонняў савецкай гісторыі лічыцца днём стварэння Рабоча-сялянскай чырвонай арміі. Нам з дзяцінства закладалі ў глузды, што ў гэты дзень першыя чырвонаармейскія аддзелы гераічна спынілі пад Псковам і Нарвай наступ кайзераўскіх полчышч, якія ішлі на Петраград, каб задушыць вялікі кастрычнік у яго ж калыбелі – піша Антон Астаповіч. Зараз толькі лянівы […]

Read More…

“Азыяцкі” Назарбай за лацінку, а “эўрапэйскі” Лукашэнка?

Нядаўна мы пісалі аб тым, што Казахстан пераходзіць на лацінічны шрыфт. Усё гэта выглядае шалёна па-вар’яцку. Азыяцкі этнас, які з лацінкай пазнаёміўся ў пачатку ХХ ст. вырашыў да яе вярнуцца, а эўрапэйская Беларусь, для якой гэтая графіка не чужая, як мінімум з XVII стагодзьдзя, ня вырашалася пакуль. Наша Ніва робіць апытанку, у якой лічу варта […]

Read More…

Im dawiałosia żyć u żachliwym czasie: naszczadki achwiaraŭ “polskaj operacyi” NKWD u wioscy Wiesiałowa Lepielskaha rajonu

У вёсцы штучна ўтворанай падчас калектывізацыі вёсцы Весялова Лепельскага раёна ў 30-я гады ХХ ст. быў утвораны так званы “польсавет” – сельсавет польскай нацыянальнай меншыні. Мэтай дадзенай акцыі была атэізацыя і прышчапленьне “савецкасьці” мясцовым палякам. Зьмяшчаем артыкул Валерыя Тухты, краязнаўцы з Лепельшчыны, які апісвае лёсы жыхароў гэтай вёскі. Матэрыял быў разьмешчаны на старонцы блёгу https://ewamaria2013texts.wordpress.com/2018/02/13/z-bialorusi-po-bialorusku/, дзе […]

Read More…

Былая Вялікалітвінская рэспубліка?

Новы час піша аб канфлікце за назву паміж Македоніяй і Грэцыяй, які можа датычыць і нас. Дзеля гэтага зьмяшчаем тут артыкул цалкам. Былая югаслаўская рэспубліка Македонія, верагодна, зменіць назву. Так скончыцца канфлікт паміж Грэцыяй і Македоніяй з-за назвы. Канфлікт, вострая стадыя якога доўжыцца чвэрць стагоддзя і б’е чырвоным святлом на шляху македонцаў у ЕС ды […]

Read More…

Прах княгіні Магдалены Радзівіл вярнуўся ў Менск-Літоўскі: “Лічу сябе беларускай літоўскага паходжаньня” – казала яна пра сябе

Сёньня ў Менску-Літоўскім у касьцеле Сьвятой Тройцы на Залатой Горцы быў перапахаваны прах княгіні Марыі Магдалены Радзівіл з Завішаў-Кежгайлаў. Перанос урны з прахам адбыўся дзякуючы заангажаваньню бізнэсоўца пана Аляксандра Сапегі (Швайцарыя), пана Глеба Лабадзенкі, сем’ям кнкн. Радзівілаў і гргр. Замойскіх (праўнукаў княгіні). Пасьля перапахаваньня слова было дадзена гр. Адаму Замойскаму, які каротка ахарактарызаваў сьв.памяці Марыю […]

Read More…

Літоўская Рэспубліка сьвяткуе Дзень Незалежнасьці: як усё было 100 год таму?

У адрозьненьні ад беларускага адраджэнскага руху, літоўскі выявіў сваю сілу раней за беларускі, практычна адразу пасьля Паўстаньня 1863 году. Значную ролю ў гэтым адыгралі прадстаўнікі “новай інтэлігэнцыі з сялян”, якія набылі вышэйшую адукацыю ў Пецярбурзе і Маскве. Таксама і прадстаўнікі шляхты і каталіцкага клеру ў Жмудзі (паўночна-заходняя частка сёньняшняй Літоўскай Рэспублікі) адзначаліся меншай ступеньню палянізаванасьці […]

Read More…

Цюркі пераходзяць на лацінку, а нам “Рускі мір” у галаве?

Нядаўна сьвет абляцела навіна – Казахстан мае намер перайсьці на лацінкавы шрыфт. Здавалася б якая нам справа да Казахстана? Да Казахстана вядома малая, але да лацінкі справа ёсьць. Хоць лацінкавае пісьмо і не прыйшло да нас ад пачатку, тым ня меней ужо ад даўна яно выкарыстоўвалася як наша ўласнае. І ўжо напэўна ў гэтым сэнсе […]

Read More…

Якія мовы “міжнацыянальных зносінаў” могуць быць у Беларусі?

Пан Юрка Цехановіч ставіць важнае пытаньне аб магчымым статусе рускай мовы, як мовы міжнацыянальных зносінаў, які яна мела да няшчаснага рэфэрэндума 1994 году. Цытуем яго запіс: “Мае аднадумцы часта кажуць, што беларуская мова павінна быць адзіна дзяржаўнай. Гэта так і сумненьняў няма. Але далей выказваецца думка, што расейская мова павінна быць мовай для асабістых (міжнацыянальных) зносінаў. […]

Read More…

Навошта беразвецкім базыліянам былі паўліны?

У сярэдзіне XVII стагоддзя на Глыбоччыне жылі паўліны. Я іх сустрэў у інвентары маёнтка Беразвечча за 1652 год, які падпісаў архімандрыт, пазнейшы архіепіскап полацкі, мітрапаліт кіеўскі і галіцкі айцец Габрыэль Календа. Сярод дворнай скаціны – кароў дойных, свіней старых, козаў маладых, курэй і індыкоў – пералічаныя самец і самка паўліна і чацвёра птушанят. Нахалеры беразвецкім […]

Read More…

Беларускі Дом у Варшаве і Партыя БНФ ушанавалі гэрояў польска-літоўска-беларускага паўстаньня

Актывісты Беларускага Дому ў Варшаве Алесь Зарэмбюк (таксама сябра БНФ “Адраджэньне”) і Ўлад Кобец прынялі ўдзел у адзначэньні 155-й гадавіны Студзеньскага Паўстаньня, вядомага ў Беларусі, як Паўстаньне Каліноўскага. Яны былі прысутныя на афіцыйнай цырымоніі ўшанавання гадавіны паўстання 1863-1864 гг. 22 студзеня ў Варшаўскай Цытадэлі – мейсцы ўвязнення і страты кіраўніка паўстання – нашага земляка Рамуальда […]

Read More…

Хто распальвае нянавісьць да “літвінаў”?

Апошнім часам ня дзівам ёсьць гарачыя дыскусіі ў сацсетках паміж асобамі, што ўважаюць сябе за “літвінаў” і тымі, хто сябе такімі не лічыць. Вельмі часта можна пачуць думку, што нібы “літвінізм” ёсьць праектам Крамля. “Літвіны” таксама не застаюцца віннымі і нападкі непрыяцеляў акрэсьліваюць як “работу маскоўскай агэнтуры”. Я асабіста ўважаю, што градус гэтай палемікі неабходна […]

Read More…

Месца, дзе можна сябе адчуць вольным ад “саўка” – піша Кастусь Шыталь

У Докшыцах адзінае месца, куды можна схадзіць у вольную гадзіну – гэта могілкі. Бо горад увесь шэры і бляклы, а на могілках можна наблізіцца да гісторыі гэтага краю і яго жыхароў. Ходзіш і чытаеш надпісы на старых помніках: імёны, даты жыцця, нейкія дэталі… А заадно і пра сваё жыццё думаеш. Бо некалі немінуча прыйдзе дзень, […]

Read More…

Гістарычны цыкль да 100-годзьдзя БНР: 1915-1918 Обэр-Ост: польска-літоўска-беларускі П’емонт?

У гэтым годзе прыпадае 100-гадовы юбілей абвяшчэньня Дэклярацыі Незалежнасьці Беларускай Народнай Рэспублікі. Да значнай гадавіны мы распачынаем цыкль гістарычных матэрыялаў, якія павінны больш шырака прадставіць чытачу кантэкст тых падзеяў. Сёньня наш расповяд аб тым, што адбывалася напярэдадні абвяшчэньня незалежнасьці ў заходняй частцы Краю, які ўжо ад жніўня-кастрычніка 1915 году не знаходзіўся пад расейскім панаваньнем, а […]

Read More…

Беларускі этап Адраджэньня: праз БНР да ВКЛ

У гэтым годзе мы будзем сьвяткаваць 100-гадовы юбілей абвяшчэньня Незалежнасьці Беларускай Народнай Рэспублікі. Надыйшоў час задумацца над вынікамі 100-гадовага этапу Адраджэньня. Сайт Салідарнасьць піша: “Кіраўнік краіны, маўляў, пахваліў людзей, якія абвясьцілі першую беларускую дзяржаву — БНР. Не паўтарайце бальшавіцкіх клішэ. Ня першую. Хваліць удзельнікаў Першага Ўсебеларускага зьезду — правільна. Бязь іх аднаўленьне беларускай дзяржаўнасьці ў […]

Read More…